Şehrin tam merkezinde yer alan Saat Kulesi, Bitola’nın (Manastır) en tanınmış simgesidir. Aziz Dimitri Kilisesi ile aynı dönemde, yani yaklaşık 1830 civarında inşa edildiği varsayılmaktadır. Bu dönem, Bitola’da (Manastır) büyük inşaat faaliyetlerinin yürütüldüğü ve şehrin daha sonra Avrupa Türkiyesi’nin bir merkezi haline geldiği bir dönemdi.
Bugün herkes Saat Kulesi’ni bilmesine ve sık sık önünden geçmesine rağmen, çok az kişi güneydoğu köşesinde, yani Şirok Sokak’a giden patika tarafındaki bir taş üzerinde bulunan kabartma sembolden haberdardır. Bu kabartmada bir kartal ile bir yılan arasındaki mücadele tasvir edilmektedir.
Saat Kulesi’ndeki kabartmanın yaklaşık konumu
Kartal, kıvrık gagası ve son derece keskin görüşü olan büyük ve güçlü bir kuştur. Gökyüzünde yüksekten uçarak yerdeki şeyleri net bir şekilde görebilir. Kartal, net görmenin ve anlamanın, cesaretin, gücün ve ölümsüzlüğün sembolüdür. Aynı zamanda “göğün kralı” ve tanrıların habercisi olarak kabul edilir. Bu özellikler, kartalı Antik Roma’da bir güç sembolü yapmış; eski Yunanlılar onu Zeus ile, Germen kabileleri Odin ile ilişkilendirmiştir. Erken Hristiyanlıkta ise kartal umut, güç ve kurtuluşun sembolü olarak görülmüş ve İsa Mesih ile bağlantılandırılmıştır. Günümüzde kartal birçok ülkenin bayraklarında ve armalarında bir sembol olarak yer almaktadır.
Yılan, evrensel ve karmaşık bir semboldür; ölüm, yıkım, kötülük ve zehri temsil edebileceği gibi, şifa ve/veya yeniden doğuşu da simgeleyebilir. Hristiyan geleneğinde Şeytan, bir yılan kılığında Âdem ile Havva’yı cennetteki elmadan yemeleri için kandırmıştır. Bu nedenle yılan baştan çıkarma, şeytan ve aldatmayı temsil edebilir. Ancak yılan çoğu zaman olumlu sembolizmle de ilişkilendirilir; örneğin Asklepios’un asasının etrafındaki yılanlar tıp ve şifanın sembolüdür, yani yılan şifa ve/veya yeniden doğuşu (deri değiştirmesini) simgeleyebilir.
Saat Kulesi’nin inşa edildiği dönem ve İslam’da bu tür tasvirlerin izin verilmediği gerçeği göz önüne alındığında, bu işaretin muhtemelen Hristiyan inancına sahip olan Saat Kulesi ustaları tarafından yerleştirildiği varsayılabilir. Kim oldukları tam olarak bilinmemekle birlikte, o dönemde önemli yapıların çoğunun Hristiyan ustalar tarafından inşa edildiği bir gerçektir. Büyük Kızıl Kışla, mimar Stoyan Vezenkov’un projesine göre yapılmış, ayrıca uzaktan bir haç şeklinde görünen Cephanelik de Smilevo’lu ustalar tarafından inşa edilmiştir.
Bir kartalın bir yılanla mücadelesi, bir çatışmanın iki tarafını temsil eder. Her ikisi de güçlü ve acımasız hayvanlardır, ancak çoğunlukla kartal soylu taraf olarak görülürken, yılan genellikle kötü taraf olarak tasvir edilir. Bu mücadelenin çoğu tasvirinde sonunda kartal, yani iyi taraf, galip gelir.
Bugün Saat Kulesi’nin tam olarak ne zaman inşa edildiği ve ustalarının kim olduğu bilinmemektedir. Osmanlı makamlarının bu kabartmadan ve anlamından haberdar olup olmadığı, bunun ustaların bir mührü mü yoksa iletmek istedikleri bir mesaj mı olduğu, binanın yapımında kullanıldığı söylenen 60.000 yumurta efsanesi kadar ilginç düşünme konularıdır.
