Градски парк Битола – од воено вежбалиште до омилена зелена оаза

Градски парк Битола – од воено вежбалиште до омилена зелена оаза
Градскиот парк во Битола е едно од најзначајните места за одмор, рекреација и дружење во градот. Неговата историја, сепак, е многу постара од неговата денешна намена и сведочи за бројните промени низ кои поминувал овој простор во текот на повеќе од еден век.

Од воено вежбалиште до простор со нова намена

На местото каде што денес се простира Градскиот парк, во османлискиот период се наоѓало воено вежбалиште. На просторот лоциран на патот кон Лерин, помеѓу Железничката станица и големите касарни, уште тогаш биле правени првите обиди за негово уредување, но главно како место за одмор на високи државни службеници и воени лица.

Првата светска војна и трагичната експлозија

За време на Првата светска војна, касарните биле сериозно оштетени и во голем дел разрушени. По завршувањето на војната, просторот бил користен за складирање на заостаната муниција, која требало да биде транспортирана преку Железничката станица.
На 18 април 1922 година се случила катастрофална експлозија на складираната муниција, која претставувала сериозна закана за целиот град и оставила трајни последици. Токму поради тоа, и денес при градежни ископувања во овој дел од Битола повремено се пронаоѓаат неексплодирани гранати и друга воена муниција.

Создавање на Градскиот парк

Формалното создавање на паркот започнало во 1924 година, кога Општинскиот одбор донел одлука да ги обедини околните ливади и да формира единствена јавна зелена површина.
Во почетокот на 1930-тите години започнало систематското уредување на просторот. Биле засадени првите садници, а биле изведени и обемни дренажни работи за да се надмине проблемот со мочурливиот терен.

Во 1934 година биле изградени првиот бунар и механичка пумпа, со што било обезбедено редовно снабдување со вода за одржување на паркот. Истата година паркот го добил името „Вудро Вилсон“, во чест на американскиот претседател, како израз на благодарност за неговите заложби за Европа по Првата светска војна.
Во следните години биле засадени голем број листопадни и зимзелени дрвја, а во 1938 година Општината формирала посебно Одделение за паркови, кое се грижело за неговото стручно одржување.

Препознатливи обележја на паркот

Во периодот меѓу двете светски војни, паркот го добил својот препознатлив изглед преку изградбата на неколку значајни содржини:

Декоративни влезови – биле изградени четири украсни порти, две на источната и две на западната страна.
Патеката „Бетоно“ – главната патека била бетонирана и ги поврзувала касарните со Царинарницата, поради што кај битолчани станала позната како „Бетоно“.
Јавни содржини – биле поставени околу 30 клупи, како и јавен тоалет, проектиран од општинскиот инженер Методија Петковиќ.
Културен живот – паркот станал едно од главните места за забава и дружење, каде што секоја среда попладне и недела навечер се одржувале концерти на воениот оркестар.

Пионерско игралиште

По Втората светска војна, паркот бил дополнително збогатен со изградбата на Пионерското игралиште, проектирано од Петар Мачкиќ. На површина од околу еден хектар биле изградени детски реквизити, вештачки поточиња и големи мурали, изработени од битолските уметници Тоде и Менде Ивановски.
Особено интересен историски детал е што постаментите за статуите на пионерот и пионерката биле изработени од камени столбови преземени од урнатата португалска синагога во Битола.

Градскиот парк денес

Во периодот по осамостојувањето на Македонија, Градскиот парк продолжил да се развива и да се приспособува на современите потреби на граѓаните.
Уредени се Шеталиштето и просторот околу Железничката станица, изградени се нови катчиња за одмор и рекреација, а детските содржини се значително проширени и обновени.

Од 2023 година, низ паркот повторно сообраќа и омиленото туристичко вовче „Мечо“, кое повторно стана една од најголемите атракции за најмладите посетители и симбол на безгрижните прошетки низ најголемата зелена оаза во Битола.